LÊ THIẾU NHƠN

Nhà văn Nhật Tiến đặt câu hỏi: “Ở Mỹ, chúng ta thực sự có được tự do sáng tác hay không?”. Nam Dao - tiến sĩ kinh tế đang giảng dạy tại nhiều trường đại học danh tiếng ở châu Âu, Mỹ, đồng thời cũng là một nhà văn, trong phát biểu gần đây trên một tờ báo tiếng Việt ở hải ngoại, ông nói: “Có bao nhiêu mất mát, oan khiên, nói mãi cũng nhàm, cũng chán... đâm đầu vào “chuyên chính tư sản” với tất cả hào quang của xã hội tiêu thụ thừa mứa cũng chẳng hay ho gì”! Nguyễn Hưng Quốc được coi là nhà nghiên cứu, phê bình văn học nổi trội trong cộng đồng người Việt hải ngoại đã cay đắng nhận xét: “Những cây bút lưu vong tìm vui trong cái cộng đồng nhỏ bé, ngày càng nhỏ bé của mình. Đã nhỏ bé lại còn lạnh lẽo nữa... Đăng một bài viết hay in một cuốn sách, nhiều lúc ngỡ như nói vào một ống điện thoại không nối dây. Lạnh ngắt! Hoàn toàn lạnh ngắt!..”




35 năm văn thơ người Việt ở nước ngoài (1975-2010):
 
 “Hồn Việt” hướng về Tổ quốc

Đến nay, chúng ta có hơn 4 triệu đồng bào ruột thịt định cư tại hơn 100 quốc gia, vùng lãnh thổ. Dù bị các thế lực phản động luôn o ép, tuyên truyền xuyên tạc, thậm chí khủng bố, nhưng bà con Việt kiều nói chung, những người cầm bút ở hải ngoại nói riêng luôn hướng về Tổ quốc. 35 năm ra đời trên đất khách, dòng thơ văn này dù được viết bằng thứ ngôn ngữ khác ngoài tiếng mẹ đẻ, vẫn mang “Hồn Việt” nồng nàn tình yêu quê hương, giống nòi.
Chúng tôi muốn giới thiệu đến độc giả những tâm tư, tình cảm, cuộc sống của bà con Việt kiều được phản ánh qua văn thơ trong suốt 35 năm thăng trầm sống xa Tổ quốc. Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ phân tích nguyên nhân dẫn đến những khuynh hướng lệch lạc, sai trái, những luận điệu xuyên tạc của một thiểu số người Việt Nam cầm bút ở hải ngoại. Chúng ta luôn muốn thắt chặt hơn nữa tình cảm giống nòi thiêng liêng giữa 86 triệu người trong nước và hơn 4 triệu đồng bào sống xa Tổ quốc. Đó là điều đã được khẳng định trong Nghị quyết 36-NQ/TW (ngày 26-3-2004) của Bộ Chính trị BCHTW Đảng CSVN và chương trình hành động của Chính phủ nước CHXHCNVN (ngày 23-6-2004), nhằm thực hiện tinh thần đại đoàn kết, hòa hợp, hòa giải dân tộc, cùng nhau bảo vệ và xây dựng đất nước giàu mạnh.

Kỳ 1: DÒNG VĂN THƠ RA ĐỜI TRONG  HOÀN CẢNH ”ĐẶC BIỆT”

Khi chế độ cũ ở miền Nam sụp đổ vào 30-4-1975, đất nước được thống nhất, nền hòa bình mà hàng chục triệu người Việt Nam mong chờ suốt mấy mươi năm đã trở thành hiện thực. Một bộ phận trong hơn một triệu sĩ quan, công chức, binh lính của bộ máy chính quyền chế độ cũ đã ra đi theo những chuyến tàu di tản. Những năm tiếp theo, đất nước ta vừa phải dồn sức khắc phục những hậu quả nặng nề của cuộc chiến tranh để lại, vừa phải tiếp tục chống thù trong giặc ngoài, bảo vệ Tổ quốc ở biên giới hai đầu đất nước trong điều kiện bị các thế lực quốc tế bao vây, cấm vận ngặt nghèo. Những khó khăn trong giai đoạn này bị các tổ chức phản động thổi phồng, bóp méo, xuyên tạc, kích động... nhằm lôi kéo một bộ phận người miền Nam ra đi bằng con đường vượt biên. Sau đó, qua việc hai Chính phủ Việt Nam - Hoa Kỳ cho xuất cảnh, nhập cảnh đã hình thành thêm trong cộng đồng người Việt ở Mỹ nhóm “đoàn tụ”... Văn thơ người Việt ở nước ngoài 35 năm qua được hình thành cơ bản từ những người cầm bút “di tản”, “vượt biên”, “đoàn tụ”. Vì thế có ý kiến từ hải ngoại cho rằng, đây là “văn học miền Nam trước 30-4-1975 nối dài với đặc điểm nổi bật là chống cộng”. Ý kiến này sai về mặt khoa học và mang bản chất một âm mưu muốn kích động gây chia rẽ giữa đồng bào trong nước và “bộ phận không thể tách rời của dân tộc VN ở nước ngoài” như NQ 36-NQ/TW đã nêu: “...Một bộ phận đồng bào do chưa có dịp về thăm đất nước để tận mắt thấy được những thành tựu của công cuộc đổi mới, hoặc do thành kiến, mặc cảm nên chưa hiểu đúng về tình hình đất nước. Một số ít người đi ngược lại lợi ích chung của dân tộc, ra sức chống phá đất nước, phá hoại mối quan hệ hợp tác giữa nước sở tại và Việt Nam...”.

Trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài hiện có gần 700 tổ chức, hội đoàn, hơn 400 tờ báo, tạp chí, 46 đài phát thanh, truyền hình bằng tiếng Việt, 74 nhà xuất bản... Để thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình” chống Việt Nam, nhiều năm qua các thế lực cực hữu ở các nước sở tại đã hà hơi tiếp sức cho bọn phản động cực đoan thâm nhập, lũng đoạn các tổ chức hội đoàn và hệ thống báo chí xuất bản này. Chúng dùng phương tiện, lực lượng này để chống phá đất nước dưới chiêu bài đòi “tự do, dân chủ, nhân quyền”. Bọn “lưu manh chính trị” này sẵn sàng đàn áp, chụp mũ, hãm hại bất kỳ ai - nhất là giới cầm bút khi họ muốn hướng về Tổ quốc, hoặc phản đối những việc làm đê tiện của chúng. Dương Trọng Lâm - chủ báo Cái Đình Làng ở San Francisco, vợ chồng ông Nguyễn Văn Lũy - Chủ tịch hội Việt kiều yêu nước ở Mỹ, Đạm Phong - chủ báo Tự Do tại Houston - Texas, nhà báo Hiệp Điệp Tử ở Westminster - California... đã bị chúng sát hại dã man với lý do trên. Đặc biệt hơn là trường hợp Trần Khánh Vân - Tổng cục trưởng tổng cục gia cư Sài Gòn, định cư tại Mỹ. Ông Vân bị bọn côn đồ xưng danh “chiến sĩ VNCH” giết chết vì đã kêu gọi Mỹ bình thường hóa quan hệ với Việt Nam. Những văn nghệ sĩ, trí thức nổi tiếng khi có dịp về thăm quê hương, lập tức bị chúng “mở chiến dịch” tuyên truyền và vu khống đủ điều. Thiền sư Thích Nhất Hạnh, nhạc sĩ Phạm Duy, ông Nguyễn Cao Kỳ... từng là nạn nhân của những thủ đoạn bỉ ổi như thế. Rồi tổ chức văn bút VN hải ngoại với những cuộc “thanh trừng nội bộ khủng khiếp” đã bị chính những nhà lãnh đạo của nó gọi là “chốn gió tanh mưa máu”! Ngay Duyên Anh - thuộc diện nhà văn “chống cộng có tiếng tăm từ năm 1954”, nhưng khi ra những tác phẩm như: “Đồi Fanta”, “Nhìn lại những bến bờ...” bị chụp mũ là “thỏa hiệp, thân cộng”, bị đám côn đồ nhân danh “cựu chiến sĩ VNCH” đến hành hung. Rồi Đỗ Mậu, từng nắm chức giám đốc an ninh quân đội, tham gia lật đổ Ngô Đình Diệm, có “công trạng” với “nền cộng hòa miền Nam” không nhỏ. Thế nhưng, khi ông cho xuất bản hồi ký “Việt Nam máu lửa quê hương tôi” ở hải ngoại thì ông đã phải sống dở chết dở. Bọn phản động cực đoan cho in hơn 10 cuốn sách để phản bác lại nội dung sách của ông Mậu. Tên ông Mậu hàng ngày bị lôi lên các báo, đài do chúng kiểm soát chửi bới, mạ lỵ. Chúng gặp ông ở đâu cũng đòi bắn, đòi giết và còn kéo đến đòi đốt luôn những cửa hàng dám bán sách của ông.

Đến cả ông Nguyễn Cao Kỳ - từng là phó tổng thống của VNCH, từng là cấp trên tối cao của đám người cực đoan đó. Song, khi ông về thăm quê hương và có những phát biểu khen ngợi công cuộc đổi mới ở Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, lập tức bị chúng chửi bới, xuyên tạc trên khắp các báo, đài ở hải ngoại... Thêm vào đó là cuộc mưu sinh nơi đất khách quê người thấm đẫm những khó khăn cực nhọc bởi nạn kỳ thị màu da, bởi những ám ảnh thất nghiệp, bởi khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa... đã làm cho người sáng tác cũng như độc giả đầy rẫy nỗi niềm bi quan.

Bên cạnh đó, như chúng tôi đã nêu, các thế lực phản động cực đoan đã lũng đoạn hầu hết các hội đoàn, báo chí - xuất bản để chống phá đất nước. Chúng khống chế để văn thơ người Việt hải ngoại suốt mấy chục năm toàn thấy những tác phẩm lải nhải kể khổ theo kiểu “hồi ký cải tạo”, “thảm kịch vượt biên”... gây nhàm chán cho người đọc. Đến mức nhà văn Nhật Tiến phải đặt câu hỏi: “Ở Mỹ, chúng ta thực sự có được tự do sáng tác hay không?”. Nam Dao - tiến sĩ kinh tế đang giảng dạy tại nhiều trường đại học danh tiếng ở châu Âu, Mỹ, đồng thời cũng là một nhà văn, trong phát biểu gần đây trên một tờ báo tiếng Việt ở hải ngoại, ông nói: “Có bao nhiêu mất mát, oan khiên, nói mãi cũng nhàm, cũng chán... đâm đầu vào “chuyên chính tư sản” với tất cả hào quang của xã hội tiêu thụ thừa mứa cũng chẳng hay ho gì”! Nguyễn Hưng Quốc được coi là nhà nghiên cứu, phê bình văn học nổi trội trong cộng đồng người Việt hải ngoại đã cay đắng nhận xét: “Những cây bút lưu vong tìm vui trong cái cộng đồng nhỏ bé, ngày càng nhỏ bé của mình. Đã nhỏ bé lại còn lạnh lẽo nữa... Đăng một bài viết hay in một cuốn sách, nhiều lúc ngỡ như nói vào một ống điện thoại không nối dây. Lạnh ngắt! Hoàn toàn lạnh ngắt!..”. Ở hải ngoại, viết văn không thể là một nghề nghiệp mà trên thực tế cũng không còn là một danh phận. Viết văn trở thành “cách hành lạc đau đớn của những người bị bất lực”. Ngày 18-2-2006, tại Paracel seafood restaurant - Nam Cali-USA, giới cầm bút đã tổ chức một đại hội trong sự cố gắng vực dậy “Văn học Việt Nam hải ngoại”. Song theo tường thuật của tờ Việt Weekly thì “vắng như chùa bà đanh” và “diễn ra trong không khí an bình, hòa nhã, tôn kính lẫn nhau như thiên đàng”... Chúng tôi nêu hết những thực tế như vậy để bạn đọc dễ hiểu hơn khi đi vào từng khuynh hướng sáng tác văn thơ của người Việt hải ngoại...

PHÚC HUY - Báo CATPHCM