LÊ THIẾU NHƠN

Suốt thế kỷ 20, Việt Nam được thế giới nhắc đến như một biểu tượng khốc liệt của chiến tranh. Bom đạn, chết chóc, sự anh hùng và lòng nhân ái cùng lúc hiện diện trong sự sửng sốt cũng như sự khâm phục từ phía bạn bè quốc tế. Nhiều nhà thơ, nhà văn lừng danh đã viết về Việt Nam bằng sự cảm thông và chia sẻ sâu sắc, trong đó có hai nhà thơ đoạt giải Nobel là Pablo Neruda và Wislawas Szymborska.
Pablo Neruda là nhà thơ Chi Lê, sinh ngày 12-7-1904 và mất ngày 23-9-1973. Ông được trao giải Nobel văn chương năm 1971.
Wislawa Szymborska là nhà thơ Ba La, sinh ngày 2-7-1923. Bà được trao giải Nobel văn chương năm 1996.
Thiển nghĩ, giọng thơ tranh đấu quyết liệt của Pablo Neruda và giọng thơ trữ tình triết lý của Wislawas Szymborska không chỉ giúp người đọc hiểu hơn giá trị Việt Nam thời khói lửa và còn có thể giúp những người cầm bút nước ta ngẫm nghĩ phải viết gì cho Việt Nam hôm nay, vì vậy lethieunhon.com xin giới thiệu “Ở Việt Nam” và “Việt Nam”




Ở VIỆT NAM
PABLO NERUDA



Ai đã gây nên chiến tranh?
Từ ngày hôm kia tôi đã nghe thấy nó
Và tôi sợ

Chiến tranh vang rền
Tựa như đá ném vào tường
Như tiếng sấm cùng với máu
Như đang chết dần cả núi non

Thế giới này
Tạo ra không phải tôi
Và không phải bạn
Thế giới có từ xưa rồi
Ai đe dọa cuộc đời bằng móng nhọn?
Ai kề dao bên cổ cuộc đời?
Thế giới này chỉ sinh ra, có phải?
Còn ai đi chém giết vì điều này?
Người đi xe đạp vô cùng sợ hãi
Và vị kiến trúc sư

Người mẹ nuôi đứa con thơ
Trong đất bùn ẩn giấu
Người mẹ ngủ trong hang
Còn chiến tranh lan tràn
Bằng lửa cháy
Và những người chết ở đấy
Là người mẹ cùng với đứa con
Họ đã chết  trong bùn

Ôi đau thương!
Và kể từ dạo ấy
Đến bây giờ họ vẫn sống trong bùn
Họ bắn sung và hát lê. Lạy Chúa tôi
Giá mà nói cho bạn biết điều này
Trước khi sang tạo ra thế giới
Giá mà, dù chỉ là lời nói nhỏ bên tai
Rằng những người thân yêu nhất của bạn trên đời
Cần phải chết khổ đau như vậy
Không bao giờ biết được tại vì đâu?!
Chính những kẻ giết người này
Sẽ đến đây đốt bạn và tôi
Những kẻ phiêu lưu mạo hiểm hay cười
Những kẻ huênh hoang, rối rắm
Sẽ bay đến đây
Hủy diệt thế giới này

Chúng đã bỏ lại trên đồng
Máu của mẹ, cha, của những đứa con
Bạn hãy đi tìm trong đó
Xương và máu của mình
Lẫn trong bùn đất của Việt Nam
Bạn hãy tìm giữa đống xương người lạ
Bị thiêu cháy, bây giờ chẳng của riêng ai
Của tất cả mọi người
Của chúng ta – của tôi và bạn
Bạn hãy đi tìm
Trong cái chết này cái chết của mình
Bởi những kẻ giết người rồi sẽ săn lùng bạn
Mang đến cho bạn cái chết trong bùn

NGUYỄN VIẾT THẮNG ( dịch)



VIỆT NAM

WISLAWA SZYMBORSKA



Chị ơi, chị tên gì?
-Tôi không biết
Chị sinh năm nào, và ở nơi đâu?
- Tôi không biết
Vì sao chị lại đào một cái hầm dưới đất?
- Tôi không biết
Chị ẩn náu nơi đây đã được bao lâu?
- Tôi không biết
Tại sao chị lại cắn vào ngón tay thân ái của tôi?
- Tôi không biết
Chị có hiểu chúng tôi không làm gì hại chị?
- Tôi không biết
Chị ở bên nào trận tuyến?
- Tôi không biết
Giờ đang thời chiến tranh chị phải chọn thôi?
- Tôi không biết
Làng chị có còn không?
- Tôi không biết
Những đứa trẻ này có phải là con chị?
- Vâng
            
TẠ MINH CHÂU dịch