VŨ TỪ TRANG nhìn qua PHAN QUẾ
HỒNG THANH QUANG thành thật trong mỗi khuôn mặt
Trong một cuộc gặp gỡ tại tư gia của nhà văn Hiền Phương, câu chuyện văn chương bỗng sôi nổi khi bàn tới thơ Nguyễn Khoa Điềm. Nhà thơ Thanh Tùng cho rằng: “Những bài công bố gần đây, chỉ tàm tạm, mạnh về ý, yếu về tình!”. Còn nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm khẳng định: “So với mặt bằng chung và so với chính anh Điềm thì thơ thời hồi hưu có phần nhỉnh hơn, nhưng vẫn không có bài hay!”. Nhà văn Hoàng Minh Tường hùng hồn tuyên bố: “Nếu tôi không viết văn thì tôi đã trở thành một nhà thơ, mà nếu tôi không làm thơ thì tôi sẽ là một nhà phê bình thơ tầm cỡ quốc gia!”. Không biết câu nói ấy bao nhiêu phần trăm nhờ bản lĩnh của tác giả “Thời của thánh thần” và bao nhiêu phần trăm nhờ…men cay, nhưng đó là tiền đề để Hoàng Minh Tường kết luận: “Nguyễn Khoa Điềm từng có một bài thơ rất hay là bài “Có một ngày” mà tôi đã chọn giới thiệu trên báo “Người giáo viên nhân dân” khoảng 20 năm trước!”.
Chủ nhân lethieunhon.com vốn không quen tranh luận thi ca ở bàn nhậu, nên chỉ góp thêm thông tin: Bài thơ “Có một ngày” được Phú Quang phổ nhạc, có nhiều câu được duỗi ra khá rung cảm. Khi ca khúc “Có một ngày” được đưa vào album “13 chuyện bình thường” thì ông Nguyễn Khoa Điềm vẫn đương chức, và dĩ nhiên được tặng một đĩa CD. Con gái của ông Nguyễn Khoa Điềm nói với nhạc sĩ Phú Quang: “Ba của em đã đóng cửa phòng riêng suốt mấy đêm để nghe “Có một ngày”!”. Có lẽ “Có một ngày” xuất phát từ một nỗi mất mát vẫn in đậm trong tâm trí ông Nguyễn Khoa Điềm chăng?
Liệu “Có một ngày” có phải là bài thơ hay nhất của Nguyễn Khoa Điềm không, mời bạn đọc cùng tham khảo…
CÓ MỘT NGÀY
Có một ngày em không yêu anh
Em đi thật xa
Và mặc chiếc áo
Anh chưa từng thấy bao giờ
Em sẽ có cái cười
Bằng ánh sáng của cái hôn khác
Có nỗi buồn
Bằng màu mưa khác
Những buồn vui anh không có được bao giờ…
Có một ngày
Em tràn đầy hạnh phúc
Ngày em không yêu anh
Ngày em rời mái nhà xưa cũ ấy
Và chiếc áo sờn vai ấy
Anh từng hôn lên nỗi khó nhọc hàng ngày
Em xóa mình đi
Bằng chiếc khăn màu thơm ngát
Cái ngày đó
Anh sẽ bắt đầu
Với anh
Bằng bước chân ngày đón em
Anh một chàng trai
Với màu tóc khác
Riêng năm tháng cuộc đời
Thì vẫn như xưa…
NGUYỄN KHOA ĐIỀM
1- Phàm là trên chiếu rượu, rượu đã ngà ngà, trước ánh mắt khích lệ của người đẹp (dù người đẹp đó là "bản phu nhân" đã "thuộc" nằm lòng...) thì anh đàn ông nào chẳng miệng mồm một tấc đến trời- chứ riêng chi nhà văn Hoàng Minh Tường. Có trách chăng. có... khen chăng là khen cái nhà thơ trẻ nhất hội tẩm ngẩm tầm ngầm chộp lấy mang về hì hụi trưng lên mạng câu khách. Thì đấy: câu được cả đống, cả... Út. Giỏi.
2- Văn thơ tự cổ vô bằng cứ. Khen, chê, tùy cái tạng từng người. Ai khen, ta vui 5 phút. Ai chê, ta cười hề hề cho qua. Chắc bác Điềm, bác Tường, bác Nho cũng nghĩ như em Út?
3- Trót nhỡ dính vào cái họa văn thơ, thì đau đớn nhất là... không ma nào thèm ngó tới văn phẩm thi phẩm rứt ruột đẻ ra. Chứ còn khen, biết có được mấy lời khen tri kỷ? Và họ chê bai vùi dập, họ bĩu môi rẻ rúng... tức là... họ đã nghiền ngẫm, họ hoảng, tức, cáu... vì đố kỵ hay vì cái gì đó ngoài văn chương. Đừng chấp.
Tác giả bộ tiểu thuyết đồ sộ GIA PHẢ CỦA ĐẤT nhất trí thế chứ?
4- Mấy câu lan man lạc đề bàn về cái sự được nhớ mà kinh hãi. Có một ông làm thơ, Út quên mất tên, nhưng nhơ nhớ là ngày xưa người Việt nào cũng thuộc đôi câu do Ông-Ta làm ra. Thế mà, mới đây, trên mạng có bài viết của một anh Đầy-Tớ ất ơ nào đó, choảng một câu xanh lét, rằng: "...cái tội lớn nhất của các giáo sư văn học là làm cho đám trẻ nhỏ ngây ngô cứ ngỡ rằng những cái Ông-Ta làm ra là... thơ!"
2 -Em út đã đọc bài bình của nhà nghiên cứu Vũ Nho rồi, xin mạn đàm cùng nhà văn "Thời của thánh thần": Thực ra thì, bài bình cũng chả có gì gọi là đặc sắc cả, câu chữ giống kiểu diễn nôm (chắc chủ ý là khen? Và chắc hồi ấy tiên sinh Nguyễn đang còn "nàm to"???) nên sức nặng lời bình không có, toàn là sự cố sức vượt thoát ra ngoài câu chữ, có lẩy ra được vài từ, vài chữ (cho là tâm điểm, nhãn tự gì đó...) thì cũng không phải thuộc hạng cao thủ sáng tạo độc đáo gì...("sẽ"-giả sử...để vợ yêu hơn...)
3 -Bài thơ này theo thiển ý 123 thì "thường thường bậc chung"...Nếu đem so sánh với "Mẹ và Quả" thì bài này tụt xuống hạng chắt chít...
4 -Viết thơ để nịnh...vợ thì nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm chắc phải tạm ngồi chiếu dưới, vì ở chiếu trên đã có nhiều người ngồi rồi, hết chỗ rồi! (cụ Tú Xương, Nguyễn Duy...)
Phú Quang phổ làm mất cái hay,cái gần đúng của tứ.Bài hát mà ca từ lướt trên nên nhạc nhạt hoét.Tớ dốt nhạc nhưng vân hiểu đấy!
Đôi dép đơn sơ
Đôi dép Bác Hồ
Bác đi từ ở chiến khu Bác về
Phố phường trận địa đồng quê
Đều in dấu dép Bác về hôm mai
Dép này Bác trải đường dài
Đã từng Bác vượt chông gai nước nhà
Đường đi theo Bác gần xa
Có dép cha già nâng bước con đi...
Lâu nay ta có một sai lầm là ca khúc hay, mà lời là 1 bài thơ nào đó được phổ vào nhạc thì bài thơ đó được coi là hay. Nếu chỉ đọc thơ riêng, hoặc đọc thơ mà chưa từng nghe bài thơ đó được hát lên thì ai cũng nhận ra là bài thơ chỉ khá, có khi trung bình và không ít trường hợp là dở. Hầu hết các bài thơ được coi là hay hiện nay là thơ đã được phổ nhạc, khi đọc thơ thì âm nhạc len vào mà ta không biết, do đó cả những người thông minh cũng không còn thông minh khi thẩm thơ. Rồi thơ ấy vào tuyển, vào sách giáo khoa. Thật lộn xộn vô cùng. Có thể kể ra vài chục trường hợp. Nhưng tiêu biểu và buồn cười hơn cả là bài LÁ DIÊU BÔNG của Hoàng Cầm. NS Trần Tiến có ca khúc LDB, đề thơ HC nhưng chẳng có tí thơ HC nào trong đó cả. Chỉ phảng phất có cái tứ và 3 chữ LDB mà thôi. Nếu bạn không tin thì hãy đêm lời ca khúc LDB của TT và bài thơ LDB của HC ra mà so sánh, sẽ thấy tôi nói là đúng. Rồi ông HC cũng nhận đó là thơ mình đã phổ nhạc thì chết cười. Ông còn nói thơ ấy là ông Trời hóa thân vào ông mà đọc cho ông trong giấc mơ. Khiếp! Rồi có người lại bảo là kiệt tác. Từ đó suy ra...
Chả nhẽ cuối cùng lại không có ai nói rõ ra điều ấy hay sao?
Để bớt đi những ngộ nhận , thậm chí những sai lầm...