LÊ THIẾU NHƠN

Sau khi Liên đoàn quốc tế Các tổ chức quản lý tập thể quyền sao chép lên tiếng về việc Google tự ý số hóa tác phẩm, trong đó có sách của nhiều nhà văn Việt Nam, các chủ sở hữu tác phẩm Việt Nam đã được Google Books gửi thư mong muốn dàn xếp. Nhà văn Trần Thị Trường, người nhận được thư Google Books gửi đến, cho rằng bất kỳ tác giả nào cũng mong muốn được phổ biến tác phẩm rộng rãi dưới mọi hình thức. “Google là mạng đáng tin cậy, không trước thì sau họ sẽ trả tiền tác quyền cho các chủ thể sáng tạo. Tôi tin tưởng và đồng ý cho Google công bố tác phẩm của mình”, bà Trường cho biết.




Văn sĩ Việt Nam chưa tin có thể đòi tiền Google

Đồng ý với bà Trần Thị Trường về khả năng phổ biến tác phẩm của Google, nhưng nhà văn Tạ Duy Anh lo có thể Google đưa tác phẩm lên một cách thiếu chính xác và trong trường hợp đó thì rất khó kiểm soát. Ông Tạ Duy Anh cho rằng thà ít người đọc nhưng đọc một cách chính xác, còn hơn nhiều người đọc mà khó kiểm soát thông tin. Tuy thế, nhà văn này vẫn gật đầu trước lời đề nghị của Google được sử dụng tác phẩm của ông.

Dù đồng ý với thỏa thuận từ phía Google, nhưng hầu hết các chủ sở hữu không đặt quá nhiều niềm tin vào khả năng đòi được tiền từ công ty này. Nhà văn Nguyễn Khắc Trường đưa ví dụ về Mảnh đất lắm người nhiều ma của ông được một NXB tại Pháp tái bản mà không hỏi ý kiến. Ông Trường đã viết một lá thư gửi đến NXB yêu cầu trả tiền bản quyền, nhưng kết cục là con số 0. “Tôi không tin bất kỳ tổ chức nào, cũng không tin Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam có thể đòi được quyền lợi cho các chủ thể”, nhà văn khẳng định.

Cũng mang tâm trạng băn khoăn, nhà văn Tạ Duy Anh chia sẻ: “Tôi muốn chắc chắn rằng Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam có làm được không, có khiến chúng tôi bị rắc rối thêm gì không... Ngay trong nước, tình hình ăn cắp bản quyền diễn ra rất nhiều nhưng có giải quyết được đâu”. Đến thời điểm này, các chủ sở hữu vẫn chưa hình dung liệu quyền lợi Google đưa ra có đi kèm với đòi hỏi nào khác. Đặt giả thiết, khi ký hợp đồng với Google có điều khoản “không được phép xuất bản ở bất kỳ nước nào khác kể cả Việt Nam” thì các nhà văn đều tỏ ý phản đối “hoàn toàn không thể chấp nhận, bởi độc giả của chúng tôi chủ yếu là người Việt Nam, những người nuôi sống chúng tôi”.

Nhà văn Nguyễn Khắc Trường cho biết, có những năm ông nhận được tới 200 triệu đồng tiền bản quyền từ các NXB Việt Nam, vì thế “không dại gì tôi chuyển hết quyền cho một tổ chức mà tôi chưa mấy tin cậy”, ông Trường nói. Nhà văn Tạ Duy Anh cũng khẳng định chỉ có thể ký ủy quyền về mặt quyền lợi với Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam, chứ không bán hẳn tác phẩm. “Khi chưa rõ vấn đề, tôi sẽ không ký. Tôi khẳng định, các cơ quan bản quyền ở Việt Nam chưa tạo được sự tin tưởng”, ông Duy Anh nói.

Dù nhận được thư từ Google cũng như lời đề nghị từ phía Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam cách đây hơn một tháng, nhiều chủ sở hữu vẫn tỏ ra không mấy mặn mà. Họ cho rằng “chờ được vạ, má đã sưng”. Tuy nhiên, nếu tham gia, một số chủ sở hữu chọn cách tham gia với tư cách cá nhân. Nhà văn Trần Thị Trường khẳng định: “Tôi nghiên cứu rất sâu về tác quyền Việt Nam cũng như thế giới, vì thế có thể tự thỏa thuận với Google”.

Trả lời câu hỏi của Đất Việt: "Trong số hơn 4.000 tác phẩm của các tác giả Việt Nam được Google Books số hóa, sẽ không tránh khỏi có những trường hợp không đồng ý ủy thác cho Trung tâm đòi tác quyền, trung tâm sẽ giải quyết như thế nào?", bà Đoàn Thị Lam Luyến, Giám đốc Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam, cho biết: "Chúng tôi sẽ cố gắng thuyết phục các chủ sở hữu. Trong trường hợp có những chủ sở hữu không đồng ý thì chúng tôi đành chịu. Vì thế, khi tham gia vụ này, chúng tôi phải chuyển cho Google một danh sách ghi rõ tác phẩm nào do NXB ủy thác và tác phẩm nào do tác giả ủy thác. Trong trường hợp các tác giả ủy thác cho Trung tâm, chi phí sẽ giảm bớt rất nhiều, và khi đó Trung tâm có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi cũng như lợi ích đối với mỗi tác phẩm. Nếu các chủ thể tự làm thì phải thuê luật sư, những người giỏi vi tính mới có thể biết được tác phẩm của mình đã được số hóa hay chưa. Về cách thỏa thuận với Google, Liên đoàn quốc tế các tổ chức quản lý tập thể quyền sao chép cũng đưa ra khuyến cáo với các nước, đó là, luật pháp của Mỹ khá chặt chẽ, chính vì thế phải rất thận trọng khi Google đưa ra những ràng buộc cụ thể. Đến thời điểm này, Trung tâm cũng chưa biết Google sẽ đưa ra những ràng buộc gì đối với các đối tác Việt Nam, nhưng Trung tâm sẽ tìm mọi cách để bảo vệ quyền lợi của họ. Tôi cũng biết rằng, một tác phẩm hay không thể chỉ được phép phổ biến trên một mạng hay một nước nào đó, điều đó gây thiệt hại cho các tác giả".

Nguồn: NGỌC NHIÊN –  Đất Việt