Nhà thơ Vũ Quần Phương phân tích thực trạng nhức nhối: “Giải văn chương của Hội nhà văn trong nhiều năm gần đây cũng có những lúng túng. Nguyên nhân không phải do thiếu công tâm hay vô trách nhiệm mà theo tôi chủ yếu là do cấu tạo ban giám khảo và quan niệm chức năng của nó chưa hợp lý. Sơ khảo giao cho các hội đồng nghệ thuật từng thể loại là hợp lý, nó đại diện được tiếng nói chuyên môn. Nhưng chung khảo thường là ban chấp hành (toàn thể hoặc thu hẹp hoặc mở rộng tới các đại diện vòng sơ khảo) là chưa hoàn hảo. Bởi lẽ không phải mọi thành viên BCH đều có kinh nghiệm thẩm định tác phẩm.  Khi bầu BCH, cũng không ai lấy năng lực đánh giá tác phẩm làm tiêu chí chọn lựa. Nhất là phải đánh giá tất cả các thể loại văn chương khác nhau (thơ, văn, phê bình, dịch thuật). Việc ấy khó!”

Lẽ ra tôi chỉ định comment vài ý vắn tắt theo thường lệ nào đó, nhưng tôi tôn trọng cách vào cuộc của anh Vương Trọng. Đó là chỉ một ý của tôi, anh đã viết hẳn một bài, có truy tầm nguồn gốc sở cứ đầu cuối hẳn hoi. Người ta bảo “y phục xứng kỳ đức”, hay còn gọi là tính tương xứng xác đáng, vì thế tôi muốn và phải viết lại một bài hầu chuyện anh Vương Trọng. Anh Vương Trọng với tôi là một người khá gần gũi và thân tình, tôi đã cùng dự một trại viết văn với anh ở Sầm Sơn, đã từng lóc cóc lên gác ba phòng anh ở để chơi cờ tướng, và lần nào cũng bị anh đo ván tuyệt đối… Anh Vương Trọng là một người am tường thơ văn cổ Tầu, cũng như văn thơ Việt, điều này anh hơn hẳn tôi, nếu cần phải tham chiếu thì tham chiếu anh bao giờ cũng có độ tin tưởng rất cao. Người có văn hóa thì phải biết chấp nhận cái hay, cái hơn người của người khác, bởi vì “cái gì của Sê-da hãy đem trả Sê-da”, chớ đừng ú ớ đánh bài lờ rồi chơi hòa cả làng. Trong tinh thần ấy tôi xin đối thoại cụ thể

VƯƠNG TRỌNG trao đổi với NGUYỄN HOÀNG ĐỨC


[Vào lúc : 10:21 - 08/01/2012 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]
Trong bài “Xin bàn thêm với Triệu Từ Truyền” công bố trên lethieunhon.com, Nguyễn Hoàng Đức có nói ba ý, tôi chỉ muốn trao đổi với anh ở ý thứ hai. Qua lập luận và cách nói của Nguyễn Hoàng Đức, chúng ta thấy rằng, theo anh, đem so sánh Nguyễn Du với Puskin là xúc phạm Puskin, mặc dù anh không dùng hai từ “xúc phạm”. Tôi chưa được đọc bài của Triệu Từ Truyền, tôi không biết anh Truyền so sánh Nguyễn Du với Puskin như thế nào, nhưng tôi nghĩ công việc này là hoàn toàn có thể, ví như so sánh hai đại thi hào đã sáng tạo, làm giàu ngôn ngữ dân tộc mình như thế nào; lòng ngưỡng mộ, yêu mến có người Nga đối với Puskin và người Việt đối với Nguyễn Du như thế nào… Và còn rất nhiều thứ để so sánh, và tôi không nghĩ rằng Nguyễn Du chỉ là quả phảo Bình Đà mà Puskin là tên lửa vũ trụ như anh Đức nghĩ.

Công bằng mà nói, bên cạnh những kẻ xu thời còn có một nhóm trí thức  dùng kiến thức thực tế,  những gì họ dự cảm  về thời cuộc, dám chấp nhận hy sinh, lặng lẽ âm thầm giấu mình đi để làm những điều có ích cho xã hội. Họ đau đáu tình yêu đối với  đất nước,  lo lắng về sự tha hóa của con người, sự xuống cấp về nhân cách, đạo đức xã hội. Họ chăm lo củng cố sự nghiệp giáo dục, lên tiếng cảnh báo những vấn đề mà xã hội phải giải quyết một cách triệt để. Họ có khả năng phản biện với những chính sách không phù hợp thực tế và lòng dân. Những người đó có thể đếm trên đầu ngón tay.  Và còn nữa  những lớp người trẻ yêu nước thực sự, có những nỗi đau thực sự của người nhìn rõ viễn cảnh tương lai, muốn kéo dân tộc ra ánh sáng văn minh...Số người này nhân lên theo từng năm tháng, nhưng đôi khi lại cô đơn. Nỗi cô đơn của kẻ nhìn thấy chân lý  và nỗi cô đơn của số ít đang kéo đến gần tương lai những người bị mê sảng bởi quá khứ nặng nề, những chân lý ảo...

Lẽ thường, dao mài thì sắc, ngọc mài ắt sáng. Những thổn thức ngổn ngang của Lê Thành Nghị giúp ông có được mảng thơ cảm tác nhiều dư vị. Bám trụ trên tâm niệm “đôi khi có cảm giác cả dãy phố đang buồn/ thực ra chỉ có ta đang vác nỗi buồn qua phố”, Lê Thành Nghị có nhiều câu thơ hay như “nghe gió thoảng biết cây vườn còn thức”, “tháng mười nhẹ như cầm trên tay được” hoặc “tháp đứng trầm ngâm nghe gạch rụng/ những tiếng ngân dài giữa đêm sâu”. Thơ cảm tác của Lê Thành Nghị khởi đi khi ông dùng phẩm chất thi sĩ để gắn kết với mọi thứ xung quanh. Thử đọc chậm vài đoạn trích, sẽ hiểu thông tin ở câu trước được chuyển thành thơ ở câu sau như thế nào: “Nép dưới gốc bàng/ Mẹ ngồi bán hương/ Tóc bạc khói trầm ngan ngát”, hoặc “Ngày bỗng nhiên dài, năm sao ngắn quá/ Sông cứ xiết về đêm”, hoặc “Chiều muộn/ Lá rụng ngoài hiên/ Mưa đi trên mái/ Một vệt tiếng chim lấp loáng đèn”. Thơ cảm tác của Lê Thành Nghị vượt qua những ghi chép đời sống vì một sự vật hoặc một hiện tượng được thu nạp bằng đôi mắt nhưng được phân tích bằng trái tim...

Tôi đã đọc hai bài của tác giả Triệu Từ Truyền, “Ngưỡng cửa văn học 2012” và “Tại sao văn học Việt Nam tụt hậu?”, tôi thấy tác giả có một kiến thức khá đồ sộ, trầm lắng và uyên bác. Đặc biệt với bài “Tại Sao Văn Học Việt Nam tụt hậu?”, tác giả còn thể hiện không những kiến thức về văn chương , lịch sử,  mà còn trình bày rất nhiều kiến thức khoa học vật lý thấu đáo. Trước hết tôi thán phục sự cảnh tỉnh của tác giả về nỗi băn khoăn nước Việt chưa có nổi một tầm văn học đủ cao lớn. Văn học là cái lõi của nhân văn, là quốc lộ chính của tâm hồn nhân văn của một dân tộc, đặc biệt như dân tộc ta khi chưa có nổi một nền móng khoa học lớn, thì nền móng nhân văn – cái bày tỏ tiềm năng và khả năng của đời sống tâm hồn là hết sức cần thiết. Một sự cảnh tỉnh như vậy, giống như cái đặc thù vĩ đại nhất làm nên các tôn giáo là hành động và sinh hoạt sám hối, để trở nên phẩm chất người hơn; là hết sức cần thiết. Và người cầm chuông rung lên như tác giả thật hiếm! Thật can đảm! Nhưng tôi muốn trao đổi một cách “khai phóng” với tác giả về vài vấn đề cơ bản.
 

Bằng vốn kiến thức ít ỏi, sau khi đọc bài viết của tác giả Triệu Từ Truyền, tôi thấy đúng là hiện nay chúng ta chưa nghiên cứu hết các tác phẩm bằng chữ Nho xưa cho nên “dòng văn học đương đại vô tình không kế thừa thành tựu của từ ngữ Nho góp phần tạo nên ngàn năm văn hiến. Chính xác hơn dòng sông văn học đương đại bị mất đi 80% lượng nước trên nguồn” bởi vì “Chữ Nho ít nhất người Việt Nam cũng đã dùng được gần bảy trăm năm, nếu chỉ tính từ Hàn Thuyên”. Quan trọng hơn, tác giả Triệu Từ Truyền thấy “đáng tiếc” cho việc “nhiều sinh viên học sinh nhầm tưởng Lamartine; Puskin gần hơn, mới hơn Nguyễn Du; Cao Bá Quát…vì giáo trình xếp Nguyễn Du; Cao Bá Quát là tác giả cổ văn. Thật ra, Cao Bá Quát ít hơn 10 tuổi so với Lamartine, Nguyễn Du mất lúc Puskin 21 tuổi. Còn tư tưởng nhân đạo, tình cảm lãng mạn, ẩn dụ và hoán dụ trong thi pháp, cấu trúc cô đọng và hấp dẫn khó mà phân định ai hơn ai”

Văn chương trẻ đi nhanh về chậm


[Vào lúc : 14:53 - 04/01/2012 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]
Theo đà văn minh, những giải thưởng ban phát và những tác phẩm bao cấp, không còn nằm trong sự đắn đo của nhà văn trẻ nữa. Mục tiêu đầu tiên của họ là độc giả. Không lời ca ngợi thánh thót nào có sức quyến rũ bằng hành vi móc ví mua sách của bạn đọc. Một quá trình tương tác thực sự xảy ra, sự đòi hỏi của công chúng hình thành sự toan tính của nhà văn, và sự khôn khéo của nhà văn chi phối sự chọn lựa của công chúng. Ngự trị giữa nhà văn và công chúng là công nghệ PR, quan niệm “hữu xạ tự nhiên hương” đã hết hạn sử dụng và miếng thịt nướng miễn phí cũng chỉ có trong cái bẫy chuột mà thôi. Khi nhu cầu chốc lát giải trí cao hơn nhu cầu thay đổi nhận thức, thì công thức để có một cuốn sách bán chạy chỉ đơn giản gồm những phép cộng của quảng cáo, quảng cáo và quảng cáo. Sự lười nhác của các nhà báo và sự thụ động của các nhà phê bình khiến công chúng dần dần chứng kiến hình ảnh nhà văn cũng “hot” như những tài tử điện ảnh nghiệp dư hoặc những người mẫu chụp ảnh bán nude! Khi trang viết không thể tự hiển lộ sức hấp dẫn thì người viết phải tự đăng đàn nói về tâm tư, về ước nguyện, và cả về những giấc mơ mà chính mình cũng không mấy tin cậy!

Nhiều người cầm bút, tài năng chưa kịp vun đắp đã thui chột, vì luôn tự kiểm duyệt mình, hoặc viết chiều theo thị hiếu tư tưởng, tình cảm của một tờ báo (mà tổng biên tập bao giờ cũng có tính đại diện độc tôn) để được đăng bài… Trong khi quy luật của xác suất là hàng ngàn người cầm bút viết hết tâm tư và bản năng của mình, thử nghiệm đủ loại bút pháp, trong nhiều thập kỷ, thậm chí hàng bao thế kỷ mới bật ra được một nhân tài đích thực. Không thể phong nhà văn như phong cấp tướng được (ở đây không bàn đến những người viết sách bán chạy, kể cả ở Pháp, Mỹ hay Nhật). Vì vậy, vai trò nhà cầm quyền rất lớn để tạo ra môi trường cho văn thi sĩ sáng tạo. Ngay dưới chế độ phong kiến hà khắc, cũng có nhiều vị hoàng đế ý thức được chính sách này.  Thời nhà Đường ở Trung Hoa, dù Lý Bạch cho thôi làm quan, nhưng vẫn được đặc ân là uống rượu bất kỳ hàng quán nào thì ngân khố triều đình sẽ trả tiền. Dưới thời Napoléon đệ tam, Victor Hugo quyết liệt chống hoàng đế với những lời lẽ miệt thị cùng cực, nhưng ông vẫn được Napoléon III ân xá, dù dứt khoát không thoả hiệp, khi mất Victor Hugo vẫn được tổ chức quốc tang trong điện Panthéon . Rõ ràng chưa có chế độ nào vì chủ trương tự do sáng tác mà bị suy yếu, hay sụp đổ…

Nhân đọc tiểu thuyết “Hoàn chỉnh sai” trên lethieunhon.com, nhà nghiên cứu Trần Đình Thu cho rằng: “Câu chuyện của văn học luôn luôn là câu chuyện đời người. Nó không phải là câu chuyện thời cuộc, câu chuyện xã hội. Nhân vật tham gia trong câu chuyện phải với tư cách con người. Ngược lại, câu chuyện của tác phẩm cận văn học là câu chuyện thời cuộc, câu chuyện xã hội. Nhân vật trong tác phẩm cận văn học không hiện lên trong tư cách con người mà trong vị trí xã hội của họ. Thí dụ viết về đề tài chiến tranh. Với tác phẩm văn học, nhân vật phải hiện lên trong tư cách con người mặc áo lính và cầm súng tham gia cuộc chiến. Nhưng với tác phẩm cận văn học, nhân vật sẽ là một người lính chiến đấu cho một lý tưởng nào đó. Nhân đây cũng xin nói thêm, về đề tài chiến tranh, hiện văn học Việt Nam từ 1954 đến nay ở miền Bắc, 1975 đến nay ở miền Nam, chưa có một tác phẩm nào là tác phẩm văn học đúng nghĩa, ngay cả với tác phẩm rất nổi tiếng “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh, dù rằng tác phẩm này ít nhiều đã có cố gắng xây dựng nhân vật theo cách của tác phẩm văn học”

Phân trang 3/84 Trang đầu Trang trước 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Trang sau Trang cuối [ Kiểu hiển thị Trích dẫn | Liệt kê ]

Những bài mới nhất